Προστασία Προσωπικών Δεδομένων των Οροθετικών και γενικότερα των πολιτών
Μετά την πρόσφατη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών και των προσωπικών στοιχείων των οροθετικών γυναικών στην Ελλάδα, για λόγους δημόσιας υγείας, το θέμα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, αλλά και της τήρησης του Ιατρικού απορρήτου έχει επανέλθει στο προσκήνιο. Θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα που καταπατούνται από την ίδια την πολιτεία με την «ευλογία» του νόμου. Ποια είναι τα όρια που υπάρχουν και πώς μπορούν τα ουσιαστικά θύματα να προστατευθούν;
Ένα ρατσιστικό «ξεσάλωμα» έχει ξεσπάσει τις τελευταίες βδομάδες, μετά τη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών και των προσωπικών δεδομένων των οροθετικών γυναικών. Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της ΕΛΑΣ «η δημοσιοποίηση των στοιχείων ταυτότητας και των φωτογραφιών, καθώς και της ποινικής δίωξης που ασκήθηκε σε βάρος των παραπάνω γυναικών, αποσκοπεί στην προστασία του κοινωνικού συνόλου και προς την ευχερέστερη πραγμάτωση της αξίωσης της Πολιτείας, για τον κολασμό των παραπάνω αδικημάτων. Επίσης, για την αποκάλυψη της τυχόν τέλεσης από μέρους τους παρόμοιων πράξεων, της προτροπής όσων έχουν ήδη συνευρεθεί μαζί τους να υποβληθούν σε ιατρικές εξετάσεις, καθώς και της αποτροπής του πανικού που θα μπορούσε να προκληθεί σε όσους έχουν συνευρεθεί με εκδιδόμενο πρόσωπο με όμοια χαρακτηριστικά». Δηλαδή, η Ελληνική Δημοκρατία αναγνωρίζει ως αυτονόητο ότι κάποιοι πελάτες των οίκων ανοχής μπορεί και να μην τήρησαν τους στοιχειώδεις όρους προστασίας. Και ενώ τα τελευταία χρόνια η καταναγκαστική πορνεία έχει αυξηθεί απειλητικά, μέσα από έρευνες, 1.200.000 άνδρες είναι περιστασιακοί πελάτες της πορνείας και 350.000 είναι τακτικοί, εντούτοις θύτες της όλης υπόθεσης θεωρούνται οι «πόρνες» και όχι οι πελάτες που τώρα τρέχουν πανικόβλητοι να εξεταστούν, εξαιτίας της απαίτησής τους να έρθουν σε επαφή με την εκδιδόμενη, χωρίς προφυλακτικό. Είναι κανόνας, όμως, πως όταν «αγοράζεις» τέτοιου είδους «υπηρεσίες», όχι μόνο τρέφεις το φαινόμενο, αλλά είσαι και συνένοχος. Με αυτό το περιστατικό δεν αναδεικνύεται μόνο το φαινόμενο της δημοσιοποίησης των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, αλλά και το φαινόμενο της παράνομης διακίνησης και εμπορίας ατόμων - πολλές φορές χρησιμοποιώντας βία- με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση.
Σε βάρος των οροθετικών εκδιδομένων γυναικών ασκήθηκε ποινική δίωξη από τις Εισαγγελικές Αρχές, για βαριά σκοπούμενη σωματική βλάβη σε έναν άγνωστο αριθμό προσώπων. Είναι πραγματικά αδιανόητο και αστείο να θεωρείται από τις Αρχές ότι οι γυναίκες αυτές έρχονταν σε επαφή με … «άγνωστο» αριθμό αντρών χωρίς προφύλαξη, με τη θέλησή τους. Η Ένωση για τα Δικαιώματα του
Ανθρώπου επισημαίνει ότι n εισαγγελική αρμοδιότητα δημοσιοποίησης στοιχείων της ποινικής δίωξης δεν επεκτείνεται και στα ευαίσθητα δεδομένα υγείας. Η εξαίρεση που προβλέπει ο συγκεκριμένος νόμος αφορά το σκοπό βεβαίωσης εγκλημάτων και όχι γενικά για το «κοινό καλό». Η διαφύλαξη της δημόσιας υγείας θα μπορούσε κάλλιστα να επιτευχθεί με τη δημοσιοποίηση των χαρακτηριστικών των γυναικών αυτών (π.χ. ύψος, χρώμα μαλλιών, εθνικότητα κτλ.) και της περιοχής του οίκου ανοχής όπου εργάζονταν.
Δεν είναι όμως η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι παρόμοιο. Το Ελληνικό Δημόσιο έχει καταδικαστεί προ ετών για τη δημοσιοποίηση με δελτίο τύπου της Αστυνομίας, των ονομάτων συλληφθέντων, για ανυπόστατες κατηγορίες. Έχοντας ως αποτέλεσμα την αυτοκτονία ενός από τους κατηγορουμένους, λόγω ντροπής. Οι χειρισμοί της Ελληνικής Αστυνομίας, αλλά και τους Υπουργείου Υγείας και στην παρούσα υπόθεση, καταπατούν οποιαδήποτε έννοια ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και εκτρέφουν κουλτούρα διακρίσεων, με τη δικαιολογία της προστασίας του κοινωνικού συνόλου. Μα για ποιο κομμάτι του κοινωνικού συνόλου μιλούν; Τους πελάτες των οίκων ανοχής και ιδιαίτερα εκείνους που επιμένουν να συνευρίσκονται με τις εκδιδόμενες, χωρίς προφυλάξεις; Με λίγα λόγια φυλάκισαν τα θύματα και προφύλαξαν τους θύτες. Οι φωτογραφίες, αλλά και τα προσωπικά στοιχεία των 4.000 ανδρών που έχουν ήδη τηλεφωνήσει στο ΚΕΕΛΠΝΟ, ότι έχουν συνευρεθεί με ιερόδουλες, φυλάσσονται σαν επτασφράγιστο μυστικό.
Τίποτα δε δικαιολογεί το δημόσιο εξευτελισμό ενός ανθρώπου και κυρίως ενός ασθενούς. Δυστυχώς, σε μια κοινωνία που θα έπρεπε ο καθένας να βρίσκει καταφύγιο και προστασία, αυτές οι γυναίκες, που σίγουρα δεν ονειρεύτηκαν τη ζωή τους κάπως έτσι και ποιος ξέρει γιατί και πώς βρέθηκαν εκεί, παραμένουν αβοήθητες. Καμιά Αρχή και κανένας θεσμός δε νοιάστηκε να τις βοηθήσει, να ερευνήσει και αποδώσει την ουσιαστική δικαιοσύνη, αφού όχι μόνο παραβιάζεται το δικαίωμα προστασίας των ευαίσθητων δεδομένων, το ιατρικό απόρρητο, η υποχρέωση περίθαλψης, αλλά και το τεκμήριο αθωότητας. Ο κατηγορούμενος δικάζεται στο δικαστήριο και αν κριθεί ένοχος τού επιβάλλεται η ποινή που προβλέπεται από το νόμο και μόνο, όλα τα υπόλοιπα δεν έχουν καμία σχέση με τη δικαιοσύνη και το δίκαιο.
Διεθνές Δίκαιο και προστασία προσωπικών δεδομένων
Τον Ιανουάριο 2012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέο νομικό πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων στην ΕΕ, με σκοπό την αναθεώρηση του υφιστάμενων κανόνων πλαισίου, για αντιμετώπιση νέων προκλήσεων για τα προσωπικά δεδομένα του πολίτη. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα όλων των Ευρωπαίων και μας αφορά ΟΛΟΥΣ.
Στο ευρωπαϊκό δίκαιο, βέβαια, υπάρχει σύγκρουση δικαιωμάτων, αφού το δικαίωμα στην προστασία της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων συγκρούεται με τα δικαιώματα ελευθερίας του λόγου και δημόσιας υγείας – επιχείρημα που χρησιμοποιήθηκε στην περίπτωση των οροθετικών στην Ελλάδα. Πολλές φορές, για να επιτευχθεί η δημόσια υγεία, οι διάφορες τεχνικές ελέγχου και προστασίας προσβάλλουν σημαντικά τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το ερώτημα που τίθεται σε τέτοιες περιπτώσεις, είναι πάντα τι είναι προτιμότερο και τι είναι αναγκαίο;
Πολλοί ακαδημαϊκοί έχουν κατά καιρούς αμφισβητήσει την απόλυτη υποχρέωση της κοινωνίας να προστατεύσει τους πολίτες της από διάφορες ασθένειες, η οποία εξαιρεί τις ευθύνες της για καταπάτηση άλλων σημαντικών δικαιωμάτων, όπως η προστασία της ιδιωτικής ζωής. Από την άλλη, το διεθνές δίκαιο έχει πολλάκις αναγνωρίσει το δικαίωμα του ατόμου στην υγεία, με αποτέλεσμα να αναγκάζει, επί της ουσίας, τα κράτη να παίρνουν δραστικά μέτρα για την προστασία του πληθυσμού τους από διάφορες λοιμώξεις. Το Άρθρο 12 της Διεθνής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων προβάλλει τη δημόσια υγεία ως ένα από τα σημαντικότερα επιχειρήματα, για τον περιορισμό άλλων δικαιωμάτων. Πολλές φορές, όμως, τα κράτη κάνουν κατάχρηση του δικαιώματος αυτού και με δικαιολογία την προστασία της δημόσιας υγείας, καταπατούν σε συνεχόμενο και υπερβολικό βαθμό δικαιώματα των πολιτών τους, ακόμα και σε περιπτώσεις που δεν είναι καν αναγκαίο.
Πολλοί οργανισμοί, έχουν τονίσει σε συνέδρια και ανακοινώσεις τους πως οι λοιμώξεις όπως το HIV κτλ., σίγουρα δεν αντιμετωπίζονται με τη δημοσιοποίηση των προσωπικών δεδομένων των ασθενών, γιατί οι συνέπειες αυτής είναι πολύ πιο καταστροφικές απ’ όσο φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Θεωρούν πως η δημόσια υγεία είναι όντως ένα σημαντικό δικαίωμα, το οποίο όμως μπορεί να επιτευχθεί με άλλους τρόπους πολύ πιο δραστικούς, που να μη συγκρούονται με τα δικαιώματα των ασθενών.
Η δημοσιοποίηση των ονομάτων και των προσωπικών δεδομένων των ασθενών, δεν προστατεύει τους πολίτες, ούτε και φυσικά τούς ενημερώνει για τον ιό. Αντίθετα, τους πανικοβάλλει και τους προκαταβάλλει, ώστε να σχηματίσουν, τις περισσότερες φορές, λανθασμένη γνώμη για τη συγκεκριμένη ασθένεια. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, πολλές φορές, στο βωμό της τηλεθέασης, χαρακτηρίζουν με απίστευτο κανιβαλισμό τους ασθενείς και δημιουργούν ένα κλίμα απελπισίας και φόβου στο κοινό, που πολλές φορές από μόνο του αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
Ποινικοποίηση του HIV. Παγκόσμιο φαινόμενο.
Πολλά κράτη ανά το παγκόσμιο έχουν καταδικάσει χιλιάδες κόσμο για ακούσια μετάδοση του HIV. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, έχει συγκλονίσει η υπόθεση ενός Αφρικανού μετανάστη που συνελήφθη για μετάδοση του HIV σε δυο γυναίκες, ενώ γνώριζε πως ήταν θετικός και καταδικάστηκε σε οκτώ χρόνια φυλάκιση. Έρευνες έχουν καταδείξει ότι από το 1988 μέχρι το 2009 υπήρξαν περισσότερες από 130 καταδίκες για το συγκεκριμένο θέμα στην Ευρώπη. Βέβαια, ένα άλλο θέμα που εγείρεται, σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι το θέμα του ρατσισμού, με βάση τα φυλετικά χαρακτηριστικά του θύτη/θύματος - όπου θέλει ο καθένας το τοποθετεί. Πολλές από τις περιπτώσεις καταδίκης, αφορούν άτομα από την Αφρική και όσο και αν η βάση της καταδίκης τους δεν επηρεάζεται από την καταγωγή τους, η κοινή γνώμη σίγουρα θα επηρεαστεί.
Κύπρος
Σίγουρα το φαινόμενο HIV/AIDS δεν έχει πάρει ακόμη τις διαστάσεις άλλων χωρών. Από την άλλη, σήμερα ο κίνδυνος έχει αρχίσει να γίνεται ορατός και στην Κύπρο, αφού τα περιστατικά αυξήθηκαν σημαντικά, λόγω της αύξησης ναρκωτικών, των μεγάλων μετακινήσεων πληθυσμού από και προς την Κύπρο, αλλά και τη μη σωστή σεξουαλική αγωγή. Ιδιαίτερα τα τελευταία δυο χρόνια, έχουν παρουσιαστεί, σύμφωνα με στοιχεία, αρκετά νέα περιστατικά και το 68% των περιστατικών που διαγνώστηκαν αφορά τις ηλικίες από 20 μέχρι 39 ετών. Ο αγώνας όλων των φορέων και γενικότερα της κοινωνίας θα πρέπει να συνεχιστεί, για να προληφθεί, να αντιμετωπιστεί, αλλά και να καταπολεμηθεί η προκατάληψη γι’ αυτή την ασθένεια. Είναι σημαντικό όλα τα οροθετικά άτομα να έχουν πρόσβαση σε όλες τις υπηρεσίες, τόσο για την αντιμετώπιση της ασθένειάς τους, αλλά και για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων τους. Γιατί καταπατώντας τα ανθρώπινα δικαιώματα ενός οροθετικού ατόμου, περιθωριοποιείται, με αποτέλεσμα την αποτροπή του ατόμου αυτού από το να λαμβάνει μέτρα προστασίας για τους άλλους, με το φόβο ότι μπορεί να αποκαλυφθεί.
Είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη για μια οργανωμένη και συστηματική εκπαίδευση των νέων. Στην Κύπρο δεν υπάρχουν νόμοι, οι οποίοι να προστατεύουν τα δικαιώματα των οροθετικών και οι καταγγελίες γίνονται ανώνυμα στο ΚΥΦΑ. Το γεγονός αυτό από μόνο του, αποτελεί παραβίαση των ατομικών δικαιωμάτων σε όλα τα κοινωνικά πλαίσια και οι περιπτώσεις δεν καταγγέλλονται, εξαιτίας του έντονου φόβου για στιγματισμό των οροθετικών. Οι νόμοι που ισχύουν και που μπορούν να τους προστατέψουν απορρέουν από παγκόσμια παραδεχτές αρχές περί προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ατομικών ελευθεριών, τις διεθνείς συμβάσεις και διακηρύξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Είναι πολύ σημαντικό να θεσπιστούν νόμοι και να γραφτεί στη συνείδηση του κόσμου πως ο HIV έχει πολύ συγκεκριμένους τρόπους μετάδοσης. Η ανάγκη για προστασία της ιδιωτικής ζωής του καθενός είναι ακόμα πιο έντονη στην κοινωνία του σήμερα. Ο νόμος 148(ι)/2001, που θεσπίστηκε το 2011 από το Κυπριακό κοινοβούλιο στοχεύει στην προστασία και στο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ιδιωτικής ζωής των φυσικών προσώπων, σε γενικότερο βαθμό. Ο πολίτης έχει το δικαίωμα να γνωρίζει ποια προσωπικά του δεδομένα τυγχάνουν επεξεργασίας και για ποιο σκοπό.
Υποθέσεις όπως η δημοσίευση των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων υγείας είναι και στην κυπριακή κοινωνία γεγονός. Άξια αναφοράς είναι εκείνη, για τη δημοσίευση των προσωπικών δεδομένων ενός ανήλικου παιδιού από κυπριακή εφημερίδα. Η Επίτροπος για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, απεύθυνε επιστολή στον αρχισυντάκτη της εφημερίδας, ενημερώνοντάς τον για τις διατάξεις του νόμου, αλλά δεν πήρε καμία απάντηση, έτσι επέβαλε στη συγκεκριμένη εφημερίδα τη χρηματική ποινή των 3000 ευρώ, τονίζοντας την υποχρέωση των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης να σέβονται την ιδιωτική ζωή των πολιτών. Ο σκοπός για τον οποίο ένας δημοσιογράφος συλλέγει και δημοσιοποιεί διάφορες πληροφορίες είναι για την πληροφόρηση της κοινής γνώμης, σχετικά με τα όσα συμβαίνουν και αφορούν φυσικά την επικαιρότητα. Όσον αφορά στη δημοσίευση ευαίσθητων δεδομένων σε εφημερίδες και γενικότερα στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας θα πρέπει να τυγχάνουν αυξημένης προστασίας. Σημαντική, επίσης, είναι και η υπόθεση δημοσίευσης προσωπικών δεδομένων ασθενούς από τον ίδιο το γιατρό του σε άρθρο ενός περιοδικού, που είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή ποινής από την Επίτροπο, ύψους 1500 ευρώ.
Η προστασία της ιδιωτικής ζωής και των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων είναι ένα θεμελιώδες ατομικό δικαίωμα. Θα πρέπει να θεσπιστούν νόμοι, οι οποίοι να σέβονται και να προωθούν το δικαίωμα αυτό, που δεν αφορά μόνο τις ευπαθείς ομάδες, όπως ασθενείς (HIV, AIDS κτλ.), αλλά και τον κόσμο όλο γενικότερα. Δυστυχώς, με γραμμές κοινωνικού διαχωρισμού ανάμεσα στην υγεία και την αρρώστια, αλλά και στο ηθικό και το ανήθικο, δεν προστατεύεται το κοινωνικό σύνολο, αλλά κλονίζεται ακόμα πιο πολύ η κοινωνία. Κύριο μέλημα της πολιτείας θα έπρεπε να ήταν η ενημέρωση των πολιτών, όπως και η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στους ίδιους τους ασθενείς και όχι η διαπόμπευσή τους.
της Ζήνας Στυλιανού
0 comments