Γυναίκες στην πολιτική: Γαλλική Αριθμητική και Κυπριακή ισότητα
Σίγουρα τα πράγματα στην πολιτική σκηνή της Ευρώπης του 21ου αιώνα έχουν αλλάξει πολύ από την εποχή που οι σουφραζέτες έκαιγαν τα σουτιέν τους, για να λάβουν το πολύτιμο δικαίωμα στην ψήφο. Πόσο όμως «επιτρέπεται» στις γυναίκες να αλλάζουν σημαντικά την πολιτική ζωή του τόπου τους; Με αφορμή το νέο άνεμο που πνέει από τη νέα Γαλλική Κυβέρνηση και διαχέεται σε ολόκληρη τη Γηραιά Ήπειρο, θα επιχειρήσουμε εδώ να δούμε πώς διαμορφώνεται ο πολιτικός χάρτης των ευκαιριών για τις γυναίκες στη Γαλλία, το φως της Δύσης και στην Κύπρο, την πύλη της Ανατολής.
Την επομένη της ανακοίνωσης της νέας Γαλλικής Κυβέρνησης, ο διεθνής τύπος γέμισε τίτλους με σαφείς αναφορές στην επιλογή του να ισοσταθμίσει τη συμμετοχή ανδρών και γυναικών στο Υπουργικό Συμβούλιο. «Άρωμα γυναίκας στη Γαλλία» ήταν ένας από τους τίτλους που ενδεικτικά εσωκλείει το περιεχόμενο της κάλυψης της είδησης διεθνώς. Πράγματι, ο νέος Γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ έκανε πράξη μία από τις προεκλογικές του δεσμεύσεις, που ήταν να δώσει ίσες ευκαιρίες στις γυναίκες στην κυβέρνησή του, επιλέγοντας 17 άνδρες και 17 γυναίκες να στελεχώσουν το Υπουργικό Συμβούλιο της Γαλλίας. Απέχει όμως κατάτι η αριθμητική ισότητα που εξασφάλισε ο Ολάντ, από την «ισότητα» των χαρτοφυλακίων.
Καταρχήν η Γαλλική Κυβέρνηση είναι ένας θηριώδης μηχανισμός. Έχει 34 Υπουργεία να αποτελούν το σώμα της. Υπουργεία που εκτείνονται από το βαρύ πυροβολικό των Οικονομικών, μέχρι το μικρότερης σημασίας Υπουργείο Πόλης (Ministre de la ville). Αριθμητικά, λοιπόν, οι Υπουργοί συμπεριλαμβανομένου του Πρωθυπουργού, Ολάντ, όντως έρχονται σε απόλυτη ισορροπία και φαινομενικά αποτελούν το πρότυπο των ίσων ευκαιριών στην πολιτική. Όταν όμως οι Υπουργοί ανεβάσουν μαζί τους στην τραμπάλα τις υποθέσεις των Υπουργείων τους, τότε η τραμπάλα βαραίνει από την πλευρά των ανδρών και αφήνει τις μικρές «Ολλανδέζες», όπως τις αποκάλεσε σε ένα λογοπαίγνιο με το όνομα του Γάλλου προέδρου ο διεθνής τύπος, στον αέρα.
Ανάμεσα στις 17 γυναίκες που επέλεξε ο Γάλλος Πρόεδρος, δύο ήταν εκείνες που έλαβαν αξιοσημείωτα Υπουργεία. Υπουργεία του «σκληρού πυρήνα» του κυβερνητικού έργου. H πρώτη είναι η Μαρισόλ Τουρέν που κλήθηκε να αναλάβει το Υπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων και Υγείας. Η 53χρονη σοσιαλίστρια θα επιχειρήσει το επόμενο διάστημα, με «χειρουργικούς» χειρισμούς, να αναδιαμορφώσει το τοπίο του συστήματος Υγείας της Γαλλίας, αλλά και του συνταξιοδοτικού, που σε καιρούς λιτότητας και δυσκολιών αποτελούν πραγματικά σοβαρές υποθέσεις. Η Τουρέν είναι βουλευτής από το 1997, ενώ έχει διατελέσει στις ομάδες αρκετών Υπουργείων ως τώρα, αλλά πρώτη φορά έχει την ευκαιρία να αποδείξει τις ικανότητές της στην πρώτη γραμμή.
Η δεύτερη είναι η Κριστιάν Ταμπιρά που της εμπιστεύθηκαν τη θέση της Υπουργού Δικαιοσύνης. Η «επαναστάτισσα» της Γαλλικής Κυβέρνησης, όπως την χαρακτηρίζουν διεθνώς, βρέθηκε από την Καγιέν της Γουιάνας στο γαλλικό Υπουργείο Δικαιοσύνης, ενώ σπάει ένα ακόμα ταμπού της Γαλλικής πολιτικής σκηνής, αφού είναι η πρώτη Υπουργός... με ράστα κόμμωση. Η 60χρονη, που εκλέγεται βουλευτής, ξεκίνησε την πολιτική της καριέρα ως μέλος του αριστερού ριζοσπαστικού κόμματος PRG, που διεκδικούσε την ανεξαρτητοποίηση της Γουιάνας από τη Γαλλία, ενώ έχει δώσει το όνομά της σε νόμο που αναγνωρίζει ως εγκληματική ενέργεια κατά της ανθρωπότητας το εμπόριο και τη σκλαβιά νέγρων. Πρόκειται, λοιπόν, για μια γυναίκα με βαριά θητεία και ιστορία στο ριζοσπαστισμό, που καλείται να δώσει πλέον την ενέργεια και την πολιτική σκέψη της σε ένα από τα πλέον σημαντικά Υπουργεία σε κάθε Ευρωπαϊκή κυβέρνηση.
Θέση κλειδί, αν και όχι με Υπουργείο του βαρέως πυροβολικού της κυβέρνησης, κρατά και η 34χρονη Γαλλομαροκινή Ναζάτ Βαλό-Μπελκασέμ, που εκτός του Υπουργείου Γυναικείων Υποθέσεων, που της ανατέθηκε, ανέλαβε και κυβερνητικός εκπρόσωπος, αποτελώντας τη φωνή και το πρόσωπο της Κυβέρνησης του Ανρυ Ερό, του Πρωθυπουργού της Γαλλίας του Ολάντ.
Οι υπόλοιπες γυναίκες του θηριώδους σχήματος της Γαλλικής Κυβέρνησης αναλαμβάνουν Υπουργεία που ναι μεν παράγουν έργο, αλλά όχι ακριβώς ζωτικής σημασίας, όπως ας πούμε αυτά των Οικονομικών, των Εξωτερικών ή Άμυνας, στον υπουργικό θώκο των οποίων κάθονται άνδρες.
Το μήνυμα που έστειλε ο νέος Γάλλος Πρόεδρος, με την επιλογή της απόλυτης αριθμητικής αντιστοιχίας, είναι σίγουρα σημαντικό, αφού είναι ενδεικτικό του νέου προσώπου που θέλει να προσδώσει στη Γαλλία, της μέχρι χθες αυστηρής Ευρωπαϊκής στάσης του Νικολά Σαρκοζί, ωστόσο πίσω από το πρώτο αυτό μήνυμα κρύβεται κι ένα δεύτερο, εύκολα παρεξηγήσιμο, που λέει: «Είστε κορίτσια, σας παίζουμε, αλλά δε θα λερώσετε τα χέρια σας με αντρικά ζητήματα». Κι αυτό το μήνυμα ακούγεται στον καθένα που θα διαβάσει προσεκτικά τη σύνθεση της Κυβέρνησης, για να διαπιστώσει πως δεν πρόκειται για ουσιαστική ισότητα, αλλά μάλλον για αριθμητική.
Η περίπτωση της Κύπρου
Ερχόμενοι από τη Γαλλία και τη νέα Κυβέρνηση που ανακοίνωσε ο Ερό, με τις επιλογές του Φρανσουά Ολάντ, προσγειωνόμαστε ξανά στο δικό μας νησί του ανατολικού άκρου της Μεσογείου, την Κύπρο, που ακόμα έχει αρκετά να παλέψει σε θέματα ισότητας, αλλά που κάνει σκληρή δουλειά, ξεπερνώντας συνεχώς παλαιωμένες πεποιθήσεις και κοινωνικές ταμπέλες για τις γυναίκες. Τι γίνεται όμως με την κεφαλή της χώρας, την πρώτη εικόνα της στη διεθνή σκηνή; Τι γίνεται με τις γυναίκες στην Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας;
17 ο Ολάντ, 3 ο Χριστόφιας. Τα πράγματα συγκριτικά δε φαίνονται και τόσο καλά στο νησί της Αφροδίτης. Ας πάρουμε όμως τα δεδομένα από την αρχή. Η Κυπριακή Δημοκρατία, ίσως και λόγω του περιορισμένου πληθυσμού της, έχει καταφέρει ήδη κάτι που σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες είναι ζητούμενο για την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και τον περιορισμό της κρατικής μηχανής. Έχει λίγα Υπουργεία, μόνο 11 τον αριθμό, δηλαδή βρίσκεται στο 1/3 των Υπουργείων της Γαλλικής Κυβέρνησης. Αυτό επιτρέπει ευελιξία και παράλληλα συγκεντρώνει πολλές αρμοδιότητες στα χέρια ενός Υπουργού. Άρα τα δεδομένα για τις 3 γυναίκες της Κυβέρνησης Χριστόφια, ήδη αλλάζουν. Αν συνυπολογίσει κανείς και τη βαρύτητα των Υπουργείων που έχουν αναλάβει οι γυναίκες στην Κυπριακή Κυβέρνηση, βλέπει λίγο πιο πέρα στο δρόμο των ίσων ευκαιριών και τον βλέπει να ανοίγει λιγάκι.
Και τα τρία Υπουργεία που έχουν αναλάβει γυναίκες στην Κύπρο, είναι καίρια και σημαντικά. Πρόκειται για τα Υπουργεία Εξωτερικών, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και Εσωτερικών. Και οι «σιδηρές» κυρίες της Κύπρου δεν είναι άλλες από την Δρ. Ερατώ Κοζάκου – Μαρκουλλή, την κα Σωτηρούλα Χαραλάμπους και την άλλοτε πρώτη Δημότη της Λευκωσίας, κα Ελένη Μαύρου.
Το υπουργείο Εξωτερικών για τη χώρα μας, μια χώρα που λειτουργεί μέσα σε ένα ιδιότυπο σκηνικό που δημιουργεί η παράνομη κατοχή του ψευδοκράτους στη βόρεια πλευρά του νησιού, είναι εξαιρετικής σημασίας. Η Κύπρος βρίσκει το δρόμο της, προσπαθώντας να διεκδικεί το δίκαιό της σε διεθνές επίπεδο, αναζητώντας ισχυρές συμμαχίες και κάνοντας τη φωνή της να ακουστεί στα πέρατα του κόσμου, για την αποκατάσταση του νησιού. Κι αυτή τη φωνή τη βγάζει μια γυναίκα, εκπροσωπώντας διεθνώς την Κύπρο, η Δρ. Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή, που από τον Αύγουστο του 2011 είναι η Υπουργός Εξωτερικών της χώρας. Με σπουδές στα Νομικά, τις Κοινωνικές και Πολιτικές επιστήμες, η Δρ Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή έχει μακρά θητεία στο Διπλωματικό Σώμα, ενώ έχει αποτελέσει την επιτυχημένη επικεφαλή της ομάδας για το Περιουσιακό για μεγάλο διάστημα και πλέον έχει κληθεί να δώσει τη μάχη στη διεθνή αρένα από τη θέση της Υπουργού, γεγονός που φανερώνει την εμπιστοσύνη που μπορεί να δείξει το πολιτικό σύστημα στο πρόσωπο μιας γυναίκας στην Κύπρο.
Σ’ ένα αντικείμενο που γνωρίζει εκ των έσω, αφού διατέλεσε πολλά χρόνια συνδικαλίστρια στην ΠΕΟ, έχει κληθεί να υπηρετήσει η κα Σωτηρούλα Χαραλάμπους, που σε προηγούμενο φύλλο του «Τα Πάντα για την Γυναίκα», μίλησε για τους στόχους, τα προβλήματα και την ευθύνη της θέσης της, ως Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Είναι δεδομένο ότι στην εποχή της έντονης ευρωκρίσης, η κα Σωτηρούλα Χαραλάμπους θα βρεθεί σε δύσκολη θέση, προσπαθώντας να διασφαλίσει τα εργασιακά δικαιώματα, αλλά και να ενισχύσει την κοινωνική πολιτική της Κύπρου, απέναντι στο κύμα ανέχειας που απειλεί εκ των Δυτικών. Η κα Χαραλάμπους τοποθετήθηκε σε μία θέση φοβερής ευθύνης, στέλνοντας ακόμα ένα θετικό μήνυμα στην έρευνα των ίσων ευκαιριών στην πολιτική σκηνή της Κύπρου.
Εκ πρώτης όψεως, ίσως το Υπουργείο Εσωτερικών που ανατέθηκε στην Τρίτη γυναίκα της «παρέας», την κα Ελένη Μαύρου, να μοιάζει ήσσονος σημασίας μπροστά στα άλλα δύο. Ωστόσο φτάνει να αναλογιστεί κανείς δύο από τα τμήματα ενδιαφέροντος και ευθύνης του Υπουργείου, για να καταλάβει ότι πρόκειται για ένα πόστο εξαιρετικά σημαντικό. Διαχείριση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης. Η κα Μαύρου με πορεία που μετρά από τη Βουλή της Κυπριακής Δημοκρατίας, τη θέση της παρατηρητού στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά και την τοπική αυτοδιοίκηση, καλείται πλέον να εφαρμόσει όσα έμαθε απ’ όλο το φάσμα της πολιτικής ζωής στις εσωτερικές υποθέσεις της Κύπρου και θα βρεθεί στη θέση να κληθεί να ρυθμίσει το διογκωμένο ρεύμα μετανάστευσης, αλλά και να διαχειριστεί επενδυτικά προγράμματα, που ίσως κάνουν τη χώρα να αποφύγει το σκόπελο της κρίσης ή να τον περάσει με λίγες γρατζουνιές.
Κοινώς το χαρτοφυλάκιο των τριών εκπροσώπων του «αδύναμου» φύλλου, στο Υπουργικό Συμβούλιο της Κυβέρνησης, κάθε άλλο παρά αδύναμες τις δείχνει.
Τα χρήσιμα συμπεράσματα
Φυσικά έχει πολύ ακόμα δρόμο να διανύσει η πολιτική σκηνή του νησιού, για να πει ότι κατέκτησε το νόημα της ισότητας. Ωστόσο φαίνεται πως βαδίζουμε σε καλό δρόμο, ίσως καλύτερο και από αυτόν της πολυδιαφημισμένης κυβέρνησης Ολάντ, στην οποία πολλοί έχουν στηρίξει ελπίδες για καλύτερες μέρες στην Ευρώπη. Όμως το μήνυμα που στέλνει η Κύπρος από αυτή τη μικρή γωνιά της Μεσογείου, αν ακουστεί αρκετά δυνατά, κάνει τη διαφορά. Μπορεί να μην έχει –και θα πρέπει κάποια στιγμή- επιτευχθεί ακόμα η αριθμητική ισορροπία στην πολιτική ζωή του τόπου, ωστόσο έχει επιτευχθεί σε μεγαλύτερο βαθμό ο ισομερής καταμερισμός ευθυνών σε πλάτες ανδρών και γυναικών στην πολιτική. Κι αυτό είναι ένα δείγμα για το δρόμο στον οποίο οι γυναίκες έχουν όλα τα εχέγγυα να βαδίσουν, εφόσον διεκδικήσουν η φωνή τους να ακούγεται. Όχι με αντρική «βροντή» απαραίτητα, αλλά με γυναικεία «σταθερότητα και σύνεση».
Η πρώτη Κύπρια Βουλευτής
Η αρχή έγινε το 1981, όταν η συγγραφέας και πολιτικός Ειρήνη Κατσελλή πέτυχε την είσοδο του γυναικείου φύλου στη Βουλή της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η κα Ειρήνη ή Ρήνα Κατσελλή γεννήθηκε το 1938 στην επαρχία Κερύνειας. Το 1978 εντάχθηκε στο Δημοκρατικό Κόμμα, όπου και έδωσε αγώνες για την ενεργό συμμετοχή γυναικών στο Κόμμα, που αποτέλεσαν στη συνέχεια τη ΓΟΔΗΚ. Παράλληλα εντάχθηκε και στην Επαρχιακή Επιτροπή του ΔΗΚΟ Κερύνειας, όπου κατείχε τη θέση του Γραμματέα μέχρι το 1996.
Το 1981 κατάφερε να εκλεχθεί βουλευτής της Επαρχίας Κερύνειας, την οποία και υπηρέτησε πιστά για 15 ολόκληρα χρόνια έκτοτε με επανεκλογή της σ’ αυτή τη θέση, ενώ άνοιξε το δρόμο για τις υπόλοιπες γυναίκες που ακολούθησαν, φέρνοντας τη γυναικεία ενέργεια και δυναμική στα βουλευτικά έδρανα της χώρας.
Της Λίας Παπαϊωάννου
0 comments