Γυναίκα της Αργεντινής: Από την Εβίτα στην Κριστίνα…
Οι «επιδόσεις» των γυναικών της Αργεντινής, όμως, ξεκίνησαν από πολύ παλαιότερα, από το 1946, όταν η Πρώτη Κυρία, Εβίτα Περόν, διηύθυνε το πρώτο γυναικείο πολιτικό κόμμα, το Γυναικείο Περονικό Κόμμα, μέχρι το θάνατό της το 1952. Βοήθησε έτσι στην ενδυνάμωση του ρόλου των γυναικών στην κοινωνία της Αργεντινής. Από τότε μέχρι σήμερα έγιναν πολλά. Έχουν ψηφιστεί διάφορες νομοθεσίες για διασφάλιση των δικαιωμάτων των γυναικών, όπως η νομιμοποίηση του διαζυγίου και ο νόμος που πέρασε το 1992 και βάσει αυτού το ένα τρίτο των μελών του Κογκρέσου απαιτείται να είναι γυναίκες, επομένως τα ψηφοδέλτια θα πρέπει να είναι ισορροπημένα, όσον αφορά στο φύλο των υποψηφίων. Το 2006 υπήρχαν 29 γυναίκες ανάμεσα στα 72 μέλη της Γερουσίας και 86 ανάμεσα στα 257 μέλη του Κοινοβουλίου. Δύο δικαστίνες του Ανωτάτου Δικαστηρίου και τρεις γυναίκες Υπουργοί. Η Πρόεδρος της Αργεντινής, Christina Fernandez de Kirchner, εκλέχθηκε το 2007, με βασική της αντίπαλο, την Elisa Carrio. Η Christina επανεξελέγη πρόεδρος για δεύτερη φορά τον Οκτώβριο του 2011.
Οι Γυναίκες της Αργεντινής και το ΔΝΤ
Πριν μια δεκαετία περίπου, το ΔΝΤ έκανε το πέρασμά του και από την Αργεντινή. Μία από τις πλουσιότερες οικονομίες του παρελθόντος είχε χρεοκοπήσει. Το Δεκέμβριο του 2001 τεράστιες λαϊκές μάζες αναγκάζουν την κυβέρνηση σε παραίτηση. Η κοινωνική επανάσταση αφήνει πίσω της 35 νεκρούς, 30.000 παράπλευρες απώλειες (ανθρώπους που αυτοκτόνησαν ή υπέστησαν καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια) και 20.000.000 ανθρώπους βουτηγμένους στην ανέχεια και τη μιζέρια.
Το 2003 εκλέγεται νέος πρόεδρος της Αργεντινής ο Νέστορ Κίρτσνερ, σύζυγος της τωρινής προέδρου Κριστίνας. Σήμερα θεωρείται ήρωας από τους περισσότερους, αφού κατάφερε να βγάλει τη χώρα από την κρίση. Η πρώτη του κίνηση ήταν να αποσύρει οποιαδήποτε αίτηση πόρων από το ΔΝΤ. Με τη σωστή πολιτική, το 2006 καταφέρνει να ξεπληρώσει το χρέος προς το ΔΝΤ και απελευθερώνει τη χώρα από τις ξένες επεμβάσεις στην οικονομική της πολιτική.
Ποιος ο ρόλος της γυναίκας στο δύσκολο αυτό αγώνα;
Οι γυναίκες της Αργεντινής στάθηκαν στην πρώτη γραμμή της αντίστασης. Λάμβαναν μέρος, με το πάθος που τις χαρακτηρίζει ,στις μαχητικές πορείες, αγωνίζονταν για την επιβίωση των παιδιών τους και των συζύγων τους. Εφευρίσκουν μόνες τους τρόπους, για να ζήσουν με αξιοπρέπεια, μακριά από την τραπεζική υποτέλεια, μακριά απ’ τους δανεισμούς. Με αυτοοργανωμένα καταστήματα ανταλλαγής προϊόντων παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους. Η δράση τους ξεκινά από την περιφέρεια, αφού βλέπουν τα προϊόντα τους, την παραγωγή τους να πωλείται για πενταροδεκάρες. Παύουν να πωλούν σε μεσάζοντες και ιδρύουν καταστήματα αντιπραγμάτευσης. Κέντρα, όπου αντάλλαζαν τα προϊόντα τους, αποτιμώντας τα, βάσει της προσφοράς και ζήτησης των αγαθών. Ανεξαρτητοποιούνται, με αυτό τον τρόπο από το χρήμα. Χωρίς «κουπόνια», χωρίς χρήμα, χωρίς επαιτεία, καταφέρνουν να ικανοποιήσουν τις βασικές τους ανάγκες.
Οι γυναίκες της Αργεντινής στη δύσκολη στιγμή έδειξαν αλληλεγγύη, αποτελεσματικότητα, οξυδέρκεια. Μποϋκοτάρουν τα ξένα προϊόντα και βασίζουν την επιβίωσή τους στην ντόπια παραγωγή. Κάποια στιγμή, το υπουργείο Οικονομίας της Αργεντινής διαπίστωσε με έκπληξη πως ο λαός εφηύρε μόνος του την εναλλακτική λύση, και αποφάσισε να στηρίξει το Γενικό Δίκτυο Ανταλλαγών, παρέχοντάς του βοήθεια και εκπαίδευση.
Αναλυτές υποστηρίζουν πως η ανάκαμψη της Αργεντινής έγινε υπό τους όρους που έθεσαν οι γυναίκες, πρωτεργάτριες της χώρας σε τόσο βαθμό, που μπορεί να χαρακτηρίζεται ως η πρώτη γυναικεία εξέγερση στη σύγχρονη ιστορία.
Και ενώ θα περίμενε κανείς πως με τέτοια ιστορία και με γυναίκα Πρόεδρο θα εξαλείφονταν βασικά προβλήματα, εντούτοις οι γυναίκες της Αργεντινής συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν συστηματικές προκλήσεις. Η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί βασικό πρόβλημα, όπως επίσης και οι καταγγελίες βιασμών, η διαδεδομένη σεξουαλική παρενόχληση και οι συνεχείς διαφορές στο μισθολόγιο γυναικών – αντρών, ανάμεσα στις άλλες αδικίες.
Ενδοοικογενειακή βία
Με βάση έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, το Φεβρουάριο του 2012, κάθε δυο μέρες, μια γυναίκα πεθαίνει, ως αποτέλεσμα της ενδοοικογενειακής βίας στην Αργεντινή. Τους πρώτους 10 μήνες του 2011, καταγράφηκαν 52.351 παράπονα για οικογενειακή βία σε μόνο ένα Αστυνομικό Σταθμό στο Μπουένος Άιρες. Οι γυναίκες πέφτουν θύματα κακοποίησης περισσότερο στο σπίτι τους, παρά δημόσια, γεγονός που καθιστά πιο δύσκολη τη σύλληψη των αντρών.
Όσον αφορά στη νομοθεσία, η οικογενειακή βία απαγορεύεται, συμπεριλαμβανομένης και της συζυγικής κακοποίησης. Ο νόμος, ωστόσο, προβλέπει την επιβολή κυρώσεων για την ενδοοικογενειακή βία, μόνο όταν πρόκειται για εγκλήματα κατά της σωματικής ακεραιότητας, οπότε και η ποινή μπορεί να φτάσει τα 20 χρόνια φυλάκιση. Η έλλειψη, όμως, επαγρύπνησης εκ μέρους της αστυνομίας και του δικαστικού συστήματος συχνά οδήγησε στην ελλιπή προστασία των θυμάτων. Σύμφωνα με έκθεση του Υπουργείου Δικαιοσύνης, περισσότερες από 1.000 περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης αναφέρθηκαν κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες του έτους. Το γραφείο εκτιμά ότι μόνο το ένα τρίτο των εγκλημάτων αυτών αναφέρθηκαν και μόνο το 10 τοις εκατό των περιπτώσεων κατέληξαν σε καταδίκη. Η έκθεση ανέφερε ότι το 60 τοις εκατό των θυμάτων ήταν ανήλικοι και το 40 τοις εκατό, νεαρές ενήλικες γυναίκες.
Εκμετάλλευση γυναικείου σώματος και πορνεία
Η προώθηση ή η εκμετάλλευση των ανθρώπων στην πορνεία είναι παράνομη. Παρ’ όλα αυτά συνεχίζει να υφίσταται, αφού η ατομική πορνεία θεωρείται νόμιμη στην Αργεντινή. Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) θεωρούν ότι ο σεξουαλικός τουρισμός αποτελεί πρόβλημα στην Αργεντινή, αλλά δεν έχουν εκτιμήσεις ως προς την έκτασή του. Η εμπορία γυναικών προς και εντός της χώρας, με σκοπό την εκπόρνευση, αποτελεί ωστόσο σοβαρό πρόβλημα.
Σεξουαλική Παρενόχληση
Η σεξουαλική παρενόχληση στο δημόσιο τομέα απαγορεύεται βάσει της νομοθεσίας που επιβάλλει πειθαρχικά ή διορθωτικά μέτρα. Παρ’ όλα αυτά δεν ισχύει η ίδια νομοθεσία παντού. Σε ορισμένες επαρχίες (για παράδειγμα, στην πόλη του Μπουένος Άιρες), η σεξουαλική παρενόχληση μπορεί να οδηγήσει σε απόλυση του θύτη από την εργασία, ενώ σε άλλες περιοχές (όπως η επαρχία Σάντα Φε), η ανώτατη ποινή είναι πέντε ημέρες φυλάκισης. Κανένας ομοσπονδιακός νόμος δεν απαγορεύει ρητά τη σεξουαλική παρενόχληση στον ιδιωτικό τομέα. Μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Ένωση Εργαζομένων εκτιμά ότι το 47,4 τοις εκατό των γυναικών που ερωτήθηκαν για τους σκοπούς της έρευνας είχαν παρενοχληθεί σεξουαλικά.
Οικονομικές διακρίσεις
Παρ’ όλο που οι γυναίκες θεωρητικά απολαμβάνουν ισότητα έναντι του νόμου από τον Αστικό Κώδικα του 1869 (συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας), συχνά αντιμετωπίζουν οικονομικές διακρίσεις και κατέχουν ένα δυσανάλογα μεγαλύτερο ποσοστό χαμηλότερων αμειβόμενων θέσεων εργασίας. Περίπου το 70 τοις εκατό των γυναικών απασχολούνται εκτός σπιτιού σε ανειδίκευτες θέσεις εργασίας, αν και συγκριτικά μεγαλύτερο είναι το ποσοστό των γυναικών που κατέχουν πανεπιστημιακό δίπλωμα, απ’ ό,τι των αντρών. Σύμφωνα με μελέτη του Ιδρύματος για τις Οικονομικές Έρευνες της Λατινικής Αμερικής, οι άνδρες κερδίζουν 5 τοις εκατό περισσότερα από τις γυναίκες, για ισοδύναμη πλήρους απασχόλησης εργασία στην περιοχή του Μπουένος Άιρες, και κερδίζουν 21 τοις εκατό περισσότερα από τις γυναίκες για ισοδύναμη εργασία μερικής απασχόλησης. Μια ανισορροπία που ρητά απαγορεύεται από το νόμο: για τις διακρίσεις λόγω φύλου μπορεί να εκδοθεί ποινή φυλάκισης έως και τριών ετών.
Απαγόρευση των αμβλώσεων
Η άμβλωση στην Αργεντινή εξακολουθεί να απαγορεύεται , ενώ από το 2010 θεωρείται νόμιμη μόνο σε περιπτώσεις βιασμού ή όταν η ζωή της μητέρας βρίσκεται σε κίνδυνο. Με βάση τις τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα το 2008, επιβάλλονται αυστηρότερες κυρώσεις σε βάρος των γυναικών που επιδιώκουν την έκτρωση για οποιουσδήποτε άλλους λόγους, καθώς και σε κάθε ιατρικό προσωπικό που συμμετέχει στην πράξη. Παρ’ όλους τους περιορισμούς αυτούς, 500.000 περίπου εκτρώσεις πραγματοποιούνται ετησίως στην Αργεντινή (σε σύγκριση με περίπου 700.000 γεννήσεις) και υπολογίζεται πως τουλάχιστον 10.000 των περιπτώσεων νοσηλεύονται, λόγω επιπλοκών, ενώ περίπου 100 καταλήγουν σε θάνατο της μητέρας. Η πρόσβαση στα αντισυλληπτικά αποθαρρύνεται εδώ και πολύ καιρό, διαδοχικά, από τις κυβερνήσεις της Αργεντινής, που επιβραβεύουν τις μεγάλες οικογένειες με επιδοτήσεις που αυξάνονται δυσανάλογα με το έβδομο παιδί. Αν και η Αργεντινή συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων στη Λατινική Αμερική (κατά μέσο όρο 2,3 γεννήσεις ανά γυναίκα τα τελευταία χρόνια), η πολιτική τείνει να ενθαρρύνει τα υψηλότερα ποσοστά γεννήσεων στα χαμηλότερα στρώματα της κοινωνίας των πολιτών (συμπεριλαμβανομένων των γυναικών που δύσκολα μπορούν να στηρίξουν μεγάλες οικογένειες, λόγω οικονομικής κατάστασης).
Εικόνα και Περιεχόμενο
Και σ’ όλα τα πιο πάνω, έρχεται να προστεθεί και η επιβολή της ομορφιάς ως η απόλυτη ανάγκη για τη γυναίκα. Η προσωπικότητα, η ατομικότητα και η μοναδικότητα της κάθε γυναίκας είναι ενταγμένες σε ένα τυποποιημένο αξίωμα ότι το σώμα είναι ένα περιουσιακό στοιχείο που πρέπει να αξιοποιηθεί. Αναμένεται από τις γυναίκες να παρουσιάσουν σώμα-μοντέλου, που αγγίζει την τελειότητα. Οι πλαστικές επεμβάσεις παίρνουν διαστάσεις εθνικού φαινομένου και το κλειδί της ευτυχία βρίσκεται στην όμορφη εικόνα. Οι βιομηχανίες της μόδας, ομορφιάς και δίαιτας θησαυρίζουν στο όνομα του ωραίου σώματος. Η κοινωνία και τα ΜΜΕ, μέσω των προτύπων που παρουσιάζουν, επιτάσσουν με τον πιο απόλυτο τρόπο, τη «διόρθωση» κάθε ψεγαδιού του σώματος. Όλα αυτά σε μια χώρα που έχει να επιδείξει πολύ υψηλότερα, σε επίπεδο, πρότυπα γυναικών. Γυναίκες που κατάφεραν με την αγωνιστικότητα, το πάθος τους και την επιμονή τους να φτάσουν στα υψηλότερα αξιώματα παρουσιάζονται από τα ΜΜΕ ως celebrities, εστιάζοντας περισσότερο στο τι φοράνε, παρά στο τι λένε.
Οι γυναίκες της Αργεντινής πέρασαν πολλά και απέδειξαν πως ξέρουν να αγωνίζονται. Κέρδισαν ήδη αρκετά και σε μεγάλο βαθμό η αξία τους έχει αναγνωριστεί… Ο αγώνας, όμως, δεν έχει τελειώσει…
Λίγα λόγια για την Εβίτα...
Η Μαρία Εύα Ντουάρτε ντε Περόν (7 Μαΐου 1919 - 26 Ιουλίου 1952) ήταν η δεύτερη σύζυγος του προέδρου της Αργεντινής Χουάν Ντομίνγκο Περόν (1895-1974) και Πρώτη Κυρία της Αργεντινής από το 1946 μέχρι το θάνατο της το 1952. Συχνά την αναφέρουν απλά ως Εύα Περόν ή με το υποκοριστικό Εβίτα.
Το 1946 ο Χουάν Περόν εξελέγη πρόεδρος της Αργεντινής. Κατά τη διάρκεια των επόμενων έξι χρόνων η Εύα Περόν απέκτησε δύναμη στα φιλο-Περονικά εργατικά σωματεία, μιλώντας για τα εργατικά δικαιώματα. Επίσης, διηύθυνε τα υπουργεία Εργασίας και Υγείας, ίδρυσε και διηύθυνε το φιλανθρω-πικό Ίδρυμα Εύα Περόν, πάλεψε για τα δικαιώματα των γυναικών στην Αργεντινή και ίδρυσε και διηύθυνε το πρώτο γυναικείο πολιτικό κόμμα μεγάλης κλίμακας της χώρας,το Γυναικείο Περονικό Κόμμα.
Το 1951, η Εύα Περόν αποδέχτηκε το χρίσμα των Περονικών για τη θέση του Αντιπροέδρου της Αργεντινής. Στον αγώνα αυτό έλαβε μεγάλη υποστήριξη από την πολιτική βάση των Περονικών, χαμηλόμισθους Αργεντινούς και μέλη της εργατικής τάξης γνωστών ως ντεσκαμισάντος, «χωρίς πουκάμισο». Εντούτοις, η αντιπολίτευση των στρατιωτικών και της υψηλής κοινωνίας σε συνδυασμό με τη φθίνουσα υγεία της τελικά την ανάγκασαν να αποσύρει την υποψηφιότητά της. Το 1952, λίγο πριν το θάνατό της από καρκίνο στην ηλικία των τριάντα τριών ετών, η Εύα Περόν έλαβε από το Κογκρέσο της Αργεντινής τον επίσημο τίτλο του Πνευματικού Ηγέτη του Έθνους.
Η ιστορία της έγινε κομμάτι της μαζικής κουλτούρας ως το αντικείμενο του μιούζικαλ Εβίτα.
της Στέλλας Παναγιώτου
0 comments