Γυναίκα της Ινδίας...
«Αν θες να κρίνεις την κατάσταση μιας χώρας, δες ποια είναι η θέση των γυναικών».
Jawaharlal Nehru, ο πρώτος πρωθυπουργός της Ινδίας.
Πολύχρωμες γιορτές, έντονη φτώχεια, εξωτικές παρουσίες, βρωμιά, ζέστη, πικάντικα φαγητά, γητευτές φιδιών και πνευματικότητα είναι μερικές από τις στερεότυπες εικόνες, συνδεδεμένες με την Ινδία. Μια χώρα γεμάτη αντιφάσεις, μυστήριο και γοητεία. Υπήρξε κοιτίδα πολλών πολιτισμών και θρησκειών και πληθυσμιακά αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη χώρα του κόσμου. Σήμερα θεωρείται μια από τις ανερχόμενες υπερδυνάμεις, σημαντικός «παίχτης» στο παγκόσμιο πολιτικό σκηνικό. Στο πολύχρωμο και εκπληκτικό πάζλ ανθρώπων της αχανούς αυτής χώρας κρύβονται, όμως, και ζοφερά χρώματα. Την ίδια στιγμή που η οικονομία καλπάζει με γοργούς ρυθμούς, η φτώχεια συνεχίζει να αποτελεί έντονο κοινωνικό φαινόμενο.
Η θέση της γυναίκας είναι το ίδιο αντιφατική. Σε μια χώρα όπου για 15 ολόκληρα χρόνια πρωθυπουργός ήταν γυναίκα, εξακολουθούν να ισχύουν αναχρονιστικές παραδόσεις, προκαταλήψεις και αξίες μιας άκαμπτης πατριαρχικής τάξης, στις όποιες παραμένουν παγιδευμένες οι γυναίκες. Στην ινδική γη όπου συνυπάρχει η πνευματικότητα με την αναρχία, ακόμα και σήμερα θεωρείται ατυχία να γεννηθείς κορίτσι...
Μέχρι πρόσφατα η γυναίκα της Ινδίας είχε προδιαγεγραμμένο καθήκον να ζήσει και να πεθάνει για το σύζυγό της. Θεωρείτο ότι έφτανε στα επίπεδα «τελειότητας», όταν και η ίδια πέθαινε στη νεκρική πυρά του συζύγου της. Το έθιμο μπορεί να μην ήταν υποχρεωτικό, αλλά οι περισσότερες το επέλεγαν, αφού το να ζεις ως χήρα θεωρείτο κατάρα και η αντιμετώπιση της κοινωνίας προς τη χήρα ήταν πολύ σκληρή. Το πρότυπο για τα κορίτσια ήταν να παντρεύονται στην ηλικία των 8 – 10 ετών και ο θεσμός της προίκας αποτελούσε τον κύριο λόγο γάμου. Μετά το γάμο, η γυναίκα έπρεπε να υπομένει την κακοποίηση και κάθε είδους βία από το σύζυγό της.
Μερικές δεκαετίες αργότερα, σε ποιο βαθμό έχουν αλλάξει τα πράγματα για τις γυναίκες της Ινδίας; Μπόρεσε η νοοτροπία αιώνων να αλλάξει;
Δυστυχώς, η σύγχρονη γυναίκα στην Ινδία δεν έπαψε να θεωρείται πολίτης δεύτερης κατηγορίας, κυρίως στην ύπαιθρο, όπου κυριαρχεί η έλλειψη παιδείας και η φτώχεια. Εκεί όπου συντελείται μία από τις μεγαλύτερες ντροπές του σύγχρονου κόσμου, εκεί όπου κάθε χρόνο εξοντώνονται χιλιάδες έμβρυα και βρέφη, επειδή είχαν την ατυχία να είναι θηλυκά. Το χάσμα των φύλων όλο και διευρύνεται. Πολύ περισσότερα αρσενικά μωρά γεννιούνται σε σύγκριση με τα θηλυκά, των οποίων η ζωή τερματίζεται είτε όταν αυτά είναι βρέφη, αφού γεννηθούν, είτε μετά τη σύλληψή τους με τις λεγόμενες «επιλεκτικές αμβλώσεις». Στην ινδική γη βρίσκει την πραγμάτωσή της η «Φόνισσα» του Α. Παπαδιαμάντη. Οι γυναίκες καλύτερα να μην έρχονται στον κόσμο, αφού αποτελούν «βαρίδια» για τα ινδικά νοικοκυριά. Οι γονείς φοβούνται το υψηλό κόστος του γάμου, εξαιτίας της υποχρεωτικής προίκας που πρέπει να καταβάλουν και οι μανάδες, ως άλλες Μήδειες, δολοφονούν εν ψυχρώ τα νεογέννητα κορίτσια. Τα περισσότερα θηλυκά έμβρυα δε γεννιούνται ποτέ.
Οι άθλιες αυτές πρακτικές γεννούν περισσότερα εγκλήματα. Υπάρχουν χωριά όπου η έλλειψη γυναικών είναι τόσο μεγάλη, ώστε να γίνεται δουλεμπόριο συζύγων. Σε μία περίπτωση που έφτασε στη Δικαιοσύνη, ένας «σύζυγος-αγοραστής» δολοφόνησε τη γυναίκα του, εξαιτίας της άρνησής της να κοιμάται με τους αδελφούς του.
Οι γυναίκες υποσιτίζονται, γιατί έχουν την υποχρέωση να τρώνε τελευταίες, ό,τι έχει απομείνει απ’ τους άνδρες. Αυτό ξεκινά από την κούνια. Οι μανάδες προκείμενου να φέρουν στον κόσμο πιο σύντομα το γιο, θηλάζουν λιγότερο τα κορίτσια και προσφέρουν λιγότερη φροντίδα στα θηλυκά νεογέννητα.
Η κακή κατάσταση της υγείας των γυναικών λόγω του υποσιτισμού, αλλά και οι κυοφορήσεις όταν οι γυναίκες είναι ακόμα παιδιά και το σώμα τους δεν είναι έτοιμο να φέρει το βάρος ενός παιδιού, οδηγούν τις περισσότερες φορές σε επιπλοκές, με αποτέλεσμα η Ινδία να έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά μητρικής θνησιμότητας.
Αν και πλέον απαγορεύονται, εντούτοις ούτε και οι γάμοι παιδιών έχουν εκλείψει. Με βάση την έρευνα της UNICEF το 2009, το 47% των έγγαμων γυναικών έχει παντρευτεί πριν τα 18. Το 56% απ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι σε αγροτικές περιοχές.
Οι περισσότερες γυναίκες, κυρίως της υπαίθρου, στερούνται της βασικής εκπαίδευσης και αυτό γιατί, όπως πιστεύεται, οι υποχρεώσεις της γυναίκας αρχίζουν και τελειώνουν στα νοικοκυριά τους. Συγκριτικά με τους άντρες, πολύ λιγότερες γυναίκες εγγράφονται στα σχολεία, ενώ πολλές παραιτούνται. Παρ’ όλα αυτά στις αστικές περιοχές οι γυναίκες έχουν περισσότερες ευκαιρίες στη μόρφωση.
Στις περισσότερες οικογένειες της αγροτικής Ινδίας, οι γυναίκες δεν έχουν στην κατοχή τους κανένα περιουσιακό στοιχείο, ούτε λαμβάνουν μερίδιο της πατρικής ιδιοκτησίας. Είναι υποχρεωμένες να παραιτηθούν της περιουσίας, διότι, όπως προστάζει η παράδοση, η γη πρέπει να παραμένει στα αρσενικά μέλη της οικογένειας. Εξαιτίας της ελαστικής επιβολής των νόμων που τις προστατεύουν, οι γυναίκες συνεχίζουν να μην έχουν πρόσβαση στην ιδιοκτησία γης, παρόλο που από το 2005 και έπειτα οι γυναίκες έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους άντρες, όσον αφορά στην κληρονομιά.
Το πιο κοινό, όμως, πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην Ινδία είναι η βία. Όχι μόνο στις απομακρυσμένες περιοχές, άλλα και στις πόλεις, οι γυναίκες υπομένουν το φορτίο της κακοποίησης, τόσο φυσικής όσο και πνευματικής. Δε νοιώθουν ασφάλεια ούτε στο σπίτι, ούτε και στο χώρο εργασίας τους. Κάθε μια ώρα μια γυναίκα πέφτει θύμα βιασμού, κάθε 93 λεπτά κακοποιείται απ’ το σύζυγο και τα πεθερικά της, επειδή απαιτούν μεγαλύτερο ποσό προίκας.
Ο θεσμός της προίκας αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Τα δικαστήρια πλημμυρίζουν από υποθέσεις που σχετίζονται με δολοφονίες γυναικών από τους συζύγους και τα πεθερικά τους, για λόγους προίκας. Στην αρχαία Ινδία, όταν οι γυναίκες έφευγαν από το πατρικό σπίτι μετά το γάμο, οι γονείς τούς έδιναν ένα χρηματικό ποσό ως δώρο, το οποίο θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν στην κάλυψη τόσο των δικών τους αναγκών, όσο και των παιδιών τους. Τα πεθερικά τους δεν είχαν κανένα δικαίωμα στο ποσό αυτό. Με τον καιρό, όμως, η παράδοση έγινε «υποχρεωτική» και πήρε τη μορφή προίκας. Στη σύγχρονη Ινδία, οι γονείς της γυναίκας είναι αναγκασμένοι να δίνουν ένα σεβαστό ποσό, χωρίς να ενδιαφέρει τα πεθερικά εάν είναι σε θέση να το παρέχουν ή όχι. Αν μια νεαρή γυναίκα φέρει μαζί της μεγάλο ποσό ως προίκα, χαίρει σεβασμού στο καινούριο της σπίτι. Αν πάλι το ποσό είναι χαμηλότερο των προσδοκιών, τότε είναι αναγκασμένη να υποστεί κακοποίηση, ακόμα και θάνατο!
Ενώ οι παραδόσεις της μεσαιωνικής Ινδίας συνεχίζουν να ισχύουν, πολλά αλλάζουν σταδιακά στο Σύνταγμα της χώρας. Ο Μαχάτμα Γκάντι, ο ηγέτης της ινδικής ανεξαρτησίας, ήταν ο πρώτος που έθεσε τις βάσεις για την απελευθέρωση της γυναίκας από τα κοινωνικά δεινά.
Το Σύνταγμα της χώρας, μετά από αγώνες, έχει τελικά αναγνωρίσει την ισότητα των δύο φύλων, οι γάμοι παιδιών απαγορεύονται, όπως επίσης και ο θεσμός της προίκας, ενώ το 2010 πέρασε στο κοινοβούλιο ο νόμος της ποσόστωσης, που εξασφαλίζει στις γυναίκες το 33% των θέσεων στην ομοσπονδιακή Βουλή.
Δυστυχώς, όμως, η θεωρία απ’ την πράξη απέχουν. Και παρ’ όλο που υπάρχουν πολλοί νόμοι, θεσμοθετημένοι για την προστασία της γυναίκας και οι ποινές είναι πολύ βαριές, τα ποσοστά καταδίκης για τέτοιου είδους εγκλήματα εναντίον γυναικών πολύ χαμηλά.
Το μέλλον των γυναικών στην Ινδία φαντάζει δυσοίωνο... Υπάρχουν, όμως, και εξισορροπητικοί παράγοντες… Στην αρχή μιλήσαμε για αντιθέσεις.
Αντίθετα, λοιπόν, με ό,τι θα περίμενε κανείς, μεγάλο ποσοστό των γυναικών στην Ινδία δουλεύει. Στις αστικές περιοχές οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί. Υπάρχουν τομείς, όπως αυτός της πληροφορικής, όπου το 30% του εργατικού δυναμικού είναι γυναίκες και αντιμετωπίζονται ισότιμα, όσον αφορά στις αποδοχές και στη θέση εργασίας. Το γυναικείο εργατικό δυναμικό της Ινδίας είναι ένα από τα μεγαλύτερα του κόσμου.
Η αυξανόμενα επαναστατική κίνηση μεταξύ των ίδιων των γυναικών υπόσχεται ένα καλύτερο μέλλον. Γυναίκες που παλεύουν, διεκδικούν και αντιστέκονται στην κοινωνική πραγματικότητα, που τις μειώνει και τις υπονομεύει. Έχουν δημιουργήσει το δικό τους κίνημα και απαιτούν τα αυτονόητα. Οι γυναίκες της Ινδίας άρχισαν να αναγνωρίζουν τις πραγματικές τους δυνατότητες. Το αποτέλεσμα; Οι φραγμοί σιγά-σιγά γκρεμίζονται και οι γυναίκες κερδίζουν το σεβασμό. Σήμερα η γυναίκα της Ινδίας υπερέχει σε πολλούς τομείς. Δίνει καθημερινά μάχες σε πολλές αρένες και κερδίζει το χειροκρότημα.
Φωτεινά παραδείγματα υπάρχουν πολλά.
Πολιτική
Σήμερα η γυναίκα της Ινδίας είναι πολύ ενεργή στον τομέα της πολιτικής. Η Sarojini Naidu, Vijaylakshami Pandit, Sucheta Kriplani ήταν οι πρωτοπόροι στο κίνημα για τις γυναίκες στην Ινδία. Η κ. Vijay Lkshami Pandit ήταν η πρώτη γυναίκα που κατέκτησε μια θέση στο υπουργικό συμβούλιο και άνοιξε το δρόμο στις υπόλοιπες. Το πιο σημαντικό, απ’ τα ονόματα των γυναικών που ασχολήθηκαν με την πολιτική στη σύγχρονη Ινδία, είναι αυτό της Indira Gandhi. Εξαιτίας αυτής της γυναίκας, ο κόσμος πρόσεξε το ταλέντο και τις προοπτικές των γυναικών της Ινδίας. Ήταν η πρώτη και μέχρις στιγμής η μόνη γυναίκα πρωθυπουργός στη Δημοκρατία της Ινδίας, για τρεις συνεχόμενες θητείες, από το 1966 έως το 1977 και με τέταρτη θητεία το 1980 μέχρι τη δολοφονία της το 1984, συνολικά 15 χρόνια. Έχει τη δεύτερη μακρύτερη θητεία ως γυναίκα πρωθυπουργός στον κόσμο.
Λογοτεχνία
Στο παρελθόν οι γυναίκες της Ινδίας συνήθιζαν να γράφουν, χωρίς βέβαια καμία αναγνώριση. Σήμερα άρχισαν να ανταμείβονται και το ταλέντο τους να αναγνωρίζεται όχι μόνο στην Ινδία, αλλά και ανά το παγκόσμιο. Στην Arundhati Roy απονεμήθηκε το βραβείο Booker to 1997 για το βιβλίο ‘God of Small Things’. Το ίδιο βραβείο απονεμήθηκε το 2006 στην Kiran Desai, ενώ η Jhumpa Lahiri πήρε την αναγνώριση που επιθυμούσε με το βραβείο Pulitzer.
Βασίλισσες στις Επιχειρήσεις
Η Kiran Majumdar Shaw αδιαμφισβήτητα είναι η βασίλισσα στο κλάδο των επιχειρήσεων. Είναι η πλουσιότερη γυναίκα επιχειρηματίας της Ινδίας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Biocon Limited, εταιρεία βιοτεχνολογίας, που εδρεύει στην Bangalore της Ινδίας.
Δύο ακόμα ονόματα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των 50 πιο ισχυρών γυναικών σε διεθνείς επιχειρήσεις, από το περιοδικό Fortune, είναι αυτά της Vidya Mohan Chhabria, προέδρου της Jumbo Group και της Naina Lal Kidwai, αντιπρόεδρου και διευθύνοντος συμβούλου της HSBC Securities and Capital Market.
Βασίλισσες στο σύμπαν
Οι γυναίκες της Ινδίας δεν άφησαν το σημάδι τους μόνο στη γη, αλλά χάραξαν το όνομά τους στο σύμπαν, ταξιδεύοντας στο διάστημα. Η Kalpana Chawla ήταν μέλος του διαστημικού λεωφορείου Columbia, το οποίο δυστυχώς ανατινάχθηκε κατά την επανείσοδό του στην ατμόσφαιρα της Γης. Ακολουθώντας τα βήματά της, ακόμα μία γυναίκα αστροναύτης ινδικής καταγωγής, η Sunita Williams, έγινε η δεύτερη γυναίκα μέλος του πληρώματος του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού.
Η γυναίκα της Ινδίας έχει επιτύχει όλα όσα μια γυναίκα θα ονειρευόταν. Ωστόσο, έχει ακόμα πολύ δρόμο να διανύσει, μέχρι να θεωρείται ίση στα μάτια των αντρών της Ινδίας…
της Στέλλας Παναγιώτου
0 comments